Bê bối phần mềm gián điệp của ICE: Cơ quan Nhập cư Mỹ dùng công cụ “khủng” của Paragon Solutions, dấy lên lo ngại về quyền riêng tư

Cơ quan Nhập cư và Hải quan Hoa Kỳ (ICE) vừa chính thức xác nhận việc sử dụng phần mềm gián điệp do Paragon Solutions phát triển trong các cuộc điều tra liên quan đến buôn bán ma túy. Thông tin này ngay lập tức gây ra làn sóng tranh cãi gay gắt, làm dấy lên những mối lo ngại sâu sắc về quyền riêng tư của công dân và tính hợp hiến của các hoạt động giám sát của chính phủ.

ICE thừa nhận sử dụng phần mềm gián điệp trong các vụ án ma túy

Giám đốc điều hành ICE, Todd Lyons, đã khẳng định trong một bức thư gửi Quốc hội rằng ông đã phê duyệt đơn vị điều tra tội phạm của cơ quan này, Homeland Security Investigations (HSI), sử dụng “các công cụ công nghệ tiên tiến”. Mục đích được đưa ra là để chống lại “sự lạm dụng ngày càng gia tăng các nền tảng giao tiếp mã hóa” của các tổ chức khủng bố nước ngoài – một cách nói ẩn dụ về việc sử dụng phần mềm gián điệp.

Lý do đằng sau quyết định gây tranh cãi

Các cơ quan thực thi pháp luật thường viện dẫn việc không thể truy cập dữ liệu mã hóa làm lý do chính đáng cho việc sử dụng phần mềm gián điệp trên máy tính và điện thoại. Công cụ này cho phép họ thu thập dữ liệu trực tiếp từ thiết bị của một người, được coi là giải pháp hiệu quả trong các vụ án hình sự lớn, đặc biệt là trong cuộc chiến chống buôn bán ma túy và các hoạt động khủng bố. Quyết định của ICE được cho là nhằm tăng cường khả năng của họ trong việc phá vỡ các đường dây tội phạm phức tạp.

Mối lo ngại sâu sắc về quyền riêng tư và hiến pháp

Tuy nhiên, động thái này không khỏi dấy lên hàng loạt lo ngại nghiêm trọng. Mặc dù ông Lyons cam kết rằng việc sử dụng phần mềm gián điệp của ICE sẽ “tuân thủ các yêu cầu hiến pháp” và ông đã “chứng nhận rằng việc sử dụng công cụ cụ thể này của HSI không gây ra rủi ro đáng kể về an ninh hay phản gián, cũng như rủi ro lạm dụng đáng kể bởi chính phủ nước ngoài hoặc người nước ngoài”, cộng đồng bảo vệ nhân quyền lại có cái nhìn khác.

Từ lâu, các nhà phê bình và bảo vệ nhân quyền đã chỉ ra danh sách ngày càng tăng các nhà báo, chính trị gia và các thành viên xã hội dân sự đã trở thành mục tiêu của phần mềm gián điệp thương mại do chính phủ sử dụng. Những vụ việc này đặt ra câu hỏi lớn về khả năng lạm dụng và mức độ xâm phạm quyền riêng tư của công dân, ngay cả khi mục đích ban đầu là tốt đẹp.

Hành trình của hợp đồng “nghiệt ngã” với Paragon Solutions

Câu chuyện về hợp đồng giữa ICE và Paragon Solutions không phải là không có những khúc mắc và tranh cãi.

Từ đình chỉ đến kích hoạt lại

Hợp đồng giữa ICE và nhà sản xuất phần mềm gián điệp Mỹ-Israel Paragon Solutions được ký kết vào năm 2024. Tuy nhiên, thỏa thuận này đã nhanh chóng bị chính quyền Biden đình chỉ để đánh giá xem liệu nó có tuân thủ sắc lệnh hành pháp được ban hành vào tháng 3/2023 hay không. Sắc lệnh này hạn chế các cơ quan của Mỹ sử dụng phần mềm gián điệp có thể nhắm mục tiêu vào công dân Mỹ ở nước ngoài hoặc vi phạm nhân quyền.

Đến tháng 9 năm 2025, ICE đã dỡ bỏ lệnh cấm và kích hoạt lại hợp đồng. Tuy nhiên, cho đến nay, mục đích sử dụng cụ thể của phần mềm gián điệp này vẫn chưa rõ ràng, khiến công chúng và các nhà lập pháp băn khoăn.

Paragon Solutions và những bê bối trong quá khứ

Paragon Solutions không phải là một cái tên xa lạ trong giới công nghệ gián điệp, và công ty này cũng có “tiền án” về những vụ bê bối. Cụ thể, vào năm ngoái, Paragon từng vướng vào một vụ bê bối lớn ở Ý, khi các nhà báo và nhà hoạt động ủng hộ nhập cư bị phát hiện là mục tiêu của phần mềm gián điệp Graphite của Paragon. Vụ việc này đã gây chấn động dư luận và khiến Paragon phải cắt quyền truy cập công cụ gián điệp của các cơ quan tình báo Ý.

Phản ứng mạnh mẽ từ các nhà lập pháp Mỹ

Quyết định của ICE đã vấp phải sự chỉ trích gay gắt từ nhiều phía, đặc biệt là từ các nhà lập pháp.

Dân biểu Summer Lee, một trong những người đã yêu cầu thông tin từ ICE, bày tỏ sự quan ngại sâu sắc: “ICE đang tiến hành triển khai công nghệ phần mềm gián điệp xâm lấn ngay trong lòng nước Mỹ. Thay vì trả lời các mối lo ngại nghiêm trọng về hiến pháp và quyền dân sự mà chúng tôi đã nêu ra, Bộ An ninh Nội địa (DHS) chỉ đưa ra những lời đảm bảo mơ hồ và biện minh dựa trên nỗi sợ hãi.”

Bà Lee cũng nhấn mạnh rằng: “Những người có nguy cơ cao nhất, bao gồm người nhập cư, cộng đồng da màu, nhà báo, nhà tổ chức và bất kỳ ai lên tiếng chống lại sự lạm dụng quyền lực của chính phủ, xứng đáng được đối xử minh bạch hơn là sự bí mật và né tránh từ một cơ quan có lịch sử dài về việc lạm dụng và vượt quá giới hạn quyền lực.”

Hiện tại, cả Paragon Solutions và ICE đều chưa đưa ra phản hồi chính thức về các yêu cầu bình luận và câu hỏi về việc sử dụng phần mềm gián điệp của cơ quan này.

Quyết định của ICE sử dụng phần mềm gián điệp của Paragon Solutions một lần nữa đẩy lên cao trào cuộc tranh luận về ranh giới giữa an ninh quốc gia và quyền riêng tư cá nhân. Trong bối cảnh ICE và Paragon vẫn giữ im lặng trước yêu cầu bình luận, những lo ngại về việc liệu công nghệ này có bị lạm dụng và quyền công dân có được bảo vệ hay không vẫn còn bỏ ngỏ.